Αναλύσεις: Χρήστος Κατσέας

Πεδίο ανάπτυξης (κλιμάκωση) θερμού επεισοδίου στα Ίμια από την Τουρκία

Γράφει ο Κάτς80

Η στρατηγική της στρατιωτικής κλιμάκωσης στο Αιγαίο και ειδικότερα στα Ίμια και τις γύρο περιοχές είναι παράλληλα και μια τακτική ανόρθωσης του στρατιωτικού «καταβυθισμένου» γοήτρου του Τουρκικού χτυπημένου σε πολλά μέτωπα στρατού. Αυτό δεν σημαίνει ότι εμείς ως ελληνική κοινωνία και ένοπλες δυνάμεις μπορούμε να εφησυχάζουμε, η Άγκυρα εξυπηρετεί διττά και όχι μόνο, παράλληλα σχέδια μεταξύ άλλων.

Οι κανόνες ναυσιπλοΐας και «εθιμικού ναυτικού δικαίου» είναι πολυτέλεια, να τα ζητούμε από τους Τούρκους αξιωματικούς οι οποίοι με «παράστημα» και θολό μυαλό δίνουν προσταγές στους υφισταμένους τους οι οποίοι και τις εκτελούν τυφλά (πως θα μπορούσαν αλώστε να φέρουν αντίρρηση στους μπέηδες). Όσο ποιο κοντά στο θερμό επεισόδιο έρχονται τόσο ποιο ψιλά στα μάτια των στρατιωτών τους εξυψώνονται οι αξιωματικοί είτε του ναυτικού είτε της αεροπορίας στις επίμαχες στιγμές.

Η Τουρκία εν μέρη (αρκετά) χάνει, εκεί που ενισχύεται (όχι βέβαια η Τουρκία) είναι η προσωπική οικονομική ανάπτυξη του πρόεδρου Ταγίπ Ερντογάν και η εγκαθίδρυση της απόλυτης εξουσίας (οθωμανικού τύπου) στα χέρια του και ενδεχομένως αργότερα (αναπόφευκτα) στα μέλη της οικογένειας του, καθώς ενισχύετε και το παρακρατικό εσωτερικό – εξωτερικό καθεστώς (εμπόριο ναρκωτικών, όπλων, ανθρώπων, τρομοκρατία, κ.α.). Χάριν σε όλα αυτά τα αποδειγμένα γεγονότα ο Ερντογάν κτίζει το νέο-οθωμανικό καθεστώς του. Αναμφίβολα αυτό το καταλαβαίνουν και οι ΗΠΑ καθώς και η Ρωσία (δεν μπορώ να σκεφτώ ότι δεν το κατανοούν).

Ο Ερντογάν και το στενό «διανοούμενο» προσωπικό του επιτελείο έχουν ενστερνιστεί το «στρατηγικό βάθος», μια εσωτερική γέω-εθνολογική αναζήτηση (βιβλίο για τους στρατηγικούς σκοπούς και την γεωπολιτική οπτική της σημερινής πολιτικής ηγεσίας της Τουρκίας) του πανεπιστημιακού Αχμέτ Νταβούτογλου (πρώην πρωθυπουργού και υπουργού εξωτερικών της Τουρκίας). Ο Παναγιώτης Ήφαιστος, Καθηγητής Στρατηγικών Σπουδών του Πανεπιστήμιου Πειραιά αναλύει – γράφει εκτενώς για το βιβλίο του Νταβούτογλου (αποσπάσματα τα οποία παραθέτω αυτολεξεί παρακάτω από τον ιστότοπο του).

 

«Αποσπάσματα από το βιβλίο (Το στρατηγικό βάθος)» «Αχμέτ Νταβούτογλου, ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΒΑΘΟΣ, Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ (Εκδόσεις Ποιότητα). Μετάφραση Νικόλαος Ραπτόπουλος, Επιμέλεια Νεοκλής Σαρρής».

«Τα αποσπάσματα που παρατίθενται πιο κάτω αντλούν από τις σελίδες 274 κ.ε.»

«Η περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου: Το Αιγαίο και η Κύπρος

Το Αιγαίο και η Κύπρος κατά τη διάρκεια του Ψυχρού πολέμου αποτέλεσαν δύο σημαντικά σημεία της επικαιρότητας, που ενδιαφέρουν άμεσα τη θαλάσσια περιοχή εγγύς της Τουρκίας, χωρίς να έχει μειωθεί ποτέ η σημασία τους. Η παγκόσμια και περιφερειακή συγκυρία που άλλαξε κατά τη μεταψυχροπολεμική περίοδο προσέθεσε νέα στοιχεία στη σημασία που έχουν αυτά τα δύο σημαντικά σημεία της επικαιρότητας από την πλευρά της Τουρκίας. Στην κορυφή αυτών των νέων στοιχείων διακρίνονται το νέο πεδίο αλληλεπίδρασης και η στρατηγική διάρθρωση, που αναφέραμε παραπάνω.

Τα ζητήματα του Αιγαίου και της Κύπρου, που βρίσκονται στον χώρο αλληλεπίδρασης και διέλευσης των περιοχών των Βαλκανίων και της Μέσης Ανατολής, άρχισαν με την αύξηση του φαινομένου της αλληλεπίδρασης να συναρμόζονται από στρατηγική άποψη τόσο μεταξύ τους όσο και με άλλα περιφερειακά ζητήματα. Η κατάσταση αυτή έχει ως αποτέλεσμα τα διεθνή ζητήματα και των δύο περιοχών, που διαβιούν σημαντικές εσωτερικές αναδιαρθρώσεις κατά τη μεταψυχροπολεμική περίοδο, να εισέλθουν σε μία διαδικασία αλληλεπίδρασης τόσο από άποψη περιεχομένου όσο και από άποψη συγχρονισμού.

Η αλληλεπίδραση αυτή αύξησε τη σημασία κυρίως της Ανατολικής Μεσογείου ως νέας περιοχής θαλάσσιας αλληλεπίδρασης. Τα ζητήματα, όπως του Αιγαίου και της Κύπρου, που περιλαμβάνονται στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, πέραν από τη σημασία που έχουν τα ίδια ενέχουν και μία ιδιαίτερη σημασία, που πηγάζει από τη διαπεριφερειακή αλληλεπίδραση. Γι’ αυτό τον λόγο είτε στα ζητήματα που σχετίζονται με τα πεδία διαπεριφερειακής αλληλεπίδρασης είτε στα δευτερεύοντα ζητήματα, όπως της Κύπρου και του Αιγαίου, πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι η Τουρκία δεν είναι μόνο μία χώρα του Αιγαίου αλλά και μία χώρα της Ανατολικής Μεσογείου, που εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, σε μία περιοχή που ξεκινάει από την Αδριατική και εκτείνεται ως τον κόλπο της Αλεξανδρέττας και τη διώρυγα του Σουέζ. Χωρίς τον προσδιορισμό της στρατηγικής γενικότερα της Μεσογείου και ειδικότερα της Ανατολικής Μεσογείου και χωρίς να υπάρχει ο συντονισμός της με τις πολιτικές που αφορούν τις εγγύς χερσαίες και θαλάσσιες περιοχές δεν μπορούν να αξιολογηθούν στο πλαίσιο ενός στρατηγικού συνόλου ούτε το ζήτημα του Αιγαίου ούτε και εκείνο της Κύπρου.

Οι πολιτικές της Τουρκίας για την Κύπρο και το Αιγαίο πρέπει να επανεξεταστούν ακόμη στο πλαίσιο της συγκυρίας του Ψυχρού πολέμου. Μία Τουρκία που έχει αποκλειστεί από το Αιγαίο και έχει περικυκλωθεί στα νότια από τη «Ρωμαίικη Διοίκηση της νότιας Κύπρου»* σημαίνει ότι τα περιθώριά της να κάνει ένα άνοιγμα στον κόσμο έχουν περιοριστεί σημαντικά.

 Ο θαλάσσιος ζωτικός χώρος και το Αιγαίο 

Το Αιγαίο αποτελεί το σημαντικότερο θαλάσσιο κομβικό σημείο της Ευρασιατικής παγκόσμιας ηπείρου στην κατεύθυνση Βορρά-Νότου. Σε αντίθεση με την περίπτωση της Ερυθράς θάλασσας και του Περσικού κόλπου, που κατέχουν παρόμοιες θέσεις, το Αιγαίο, που βρίσκεται σε μία κοντινή απόσταση και από τις τρεις ηπείρους και παρέχει τη δυνατότητα του ανοίγματος και στις τρεις χωρίς κάποιο χερσαίο εμπόδιο, έχει από αυτή την άποψη μία πρώτης τάξης στρατηγική σημασία όχι μόνο για την Ελλάδα και την Τουρκία, που διαθέτουν ακτές σε αυτή τη θάλασσα, αλλά κατ’ αρχάς για τις παρευξείνιες χώρες και έπειτα για όλες τις παγκόσμιες και περιφερειακές δυνάμεις που έχουν ανάγκη ενός μεταφορικού και εμπορικού κόμβου. Αυτή η παγκόσμιας κλίμακας σημασία έχει ενισχυθεί και με πάμπολλα περιφερειακά στοιχεία. Αυτή η θάλασσα-πέρασμα, που κατέχει μία προσδιοριστική θέση στη γεωπολιτική, γεωστρατηγική, γεωοικονομική και γεωπολιτισμική αλληλεπίδραση της Βαλκανικής χερσονήσου με τη χερσόνησο της Μικράς Ασίας και τη Μέση Ανατολή, παρουσιάζει μία πολύπλοκη δομή στο εσωτερικό της αποτε­λούμενη από χιλιάδες νησιά, νησίδες και βραχονήσια. Τα νησιά του Αιγαίου, που ταξινομούνται σε έξι βασικές ομάδες –νησιά του βόρειου Αιγαίου, των βόρειων Σποράδων, των Κυκλάδων, του ανατολικού Αιγαίου, των Δωδεκανήσων και του νότιου Αιγαίου– σχηματίζοντας μεταξύ τους στρατηγικά περάσματα δημιουργούν στρατηγικούς υποάξονες που αυξάνουν τη συνολική σημασία του Αιγαίου. Τα νησιά του Αιγαίου, που έχουν συνολικό εμβαδό περίπου 23.000 τετρ. χιλ., καλύπτουν σχεδόν το 10% του θαλάσσιου χώρου.  

Το γεγονός ότι η συντριπτική πλειονότητα των νησιών του Αιγαίου βρίσκεται υπό ελληνική κυριαρχία αποτελεί το σημαντικότερο αδιέξοδο της πολιτικής της εγγύς θαλάσσιας περιοχής της Τουρκίας. Η βασική πηγή προβλήματος στο Αιγαίο είναι η αγεφύρωτη αντίφαση μεταξύ της γεωλογικής και γεωπολιτικής πραγματικότητας και του ισχύοντος καθεστώτος. Το γεγονός ότι τα νησιά του Αιγαίου είναι φυσική προέκταση της γεωλογικής δομής της χερσονήσου της Μικράς Ασίας και το ότι ο πολιτικός διαχωρισμός που έχει προκύψει, σε αντίθεση με τις γεωπολιτικές αναγκαιότητες, με τις διεθνείς συνθήκες έχει προσκυρωθεί υπέρ της Ελλάδας παρέχουν το κατάλληλο έδαφος, για να αναφύονται διάφορα ζητήματα, όπως η υφαλοκρηπίδα, τα χωρικά ύδατα, ο εναέριος χώρος, η ζώνη FIR, τα πεδία διοίκησης και ελέγχου και ο εξοπλισμός των νησιών. Η εγγύτητα ενός σημαντικού μέρους των ελληνικών νησιών στη μικρασιατική ακτή σε τέτοιο βαθμό, ώστε να μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως επιχειρησιακή βάση εναντίον της Μικράς Ασίας, και η περικύκλωση των υδάτινων διαδρόμων, που εξασφαλίζουν το πέρασμα από την Προποντίδα στη Μεσόγειο, από αυτά τα νησιά, αξιολογούνται από την Τουρκία ως ένα πολύ σοβαρό κενό ασφάλειας. Αντίθετα, η Ελλάδα ακολουθεί μία στρατηγική χρησιμοποίησης του πλεονεκτήματος που της παρέχεται από την κατοχή των νησιών, για να το εφαρμόσει στο σύνολο του Αιγαίου και της υδάτινης περιοχής. Το γεγονός ότι οι δίαυλοι (ανατολικά και δυτικά της Κρήτης) αφενός της Καρπάθου και της Κάσου και αφετέρου των Κηθύρων και του ακρωτηρίου της Σπάθης αλλά και της Καρπάθου και της Μαρμαρίδας, έχουν περικυκλωθεί από αυτά τα νησιά επηρεάζει σε σημαντικό βαθμό τη σύνδεση της Τουρκίας με τον Εύξεινο Πόντο-Προποντίδα-Μεσόγειο. 

Σύμφωνα ακόμη και με το ισχύον καθεστώς των χωρικών υδάτων που διαμορφώνεται βάσει της αρχής των 6 ν.μ., την οποία υποστηρίζει και η Τουρκία, μόνο το 8,8% του Αιγαίου βρίσκεται υπό τουρκική κυριαρχία. Το ποσοστό που κατέχει η Ελλάδα βάσει αυτού του καθεστώτος, που δεν της αρέσει, αγγίζει το 35%, ενώ το 56,2% του Αιγαίου συνιστά ανοικτή θάλασσα (διεθνή ύδατα). Στην περίπτωση που ισχύσει η εφαρμογή των 12 ν.μ., η Τουρκία στην πράξη δεν θα έχει πρόσβαση στο Αιγαίο χωρίς την άδεια της Ελλάδας. Σε αυτή την περίπτωση, ενώ το ποσοστό της ανοικτής θάλασσας θα υποχωρήσει στο 26% του Αιγαίου, η κυριαρχία της Ελλάδας θα ανέλθει στο 63,9%, το Αιγαίο θα γίνει μία κλειστή θάλασσα της Ελλάδας και το ποσοστό της Τουρκίας θα κυμαίνεται γύρω στο 10%.»

Μέσα στις λίγες αυτές γραμμές ανάλυσης του Νταβούτογλου, καταλαβαίνουμε ότι το γεωπολιτικό – περιφερικό (γιατί όχι και παγκόσμιο) ενδιαφέρων της Τουρκίας είναι μεγάλο. Το αναπτυσσόμενο προεδρικό σύστημα διακυβέρνησης της Τουρκίας καθώς και ο ίδιος ο Ερντογάν δεν θα διστάσουν να χάσουν μερικούς (δεκάδες;) στρατιώτες προκειμένου να εξασφαλίσουν το πέρασμα τους άνευ περιορισμού στο αιγαίο.

Το 2016 ανεγκέφαλοι ανώτεροι στρατιωτικοί  σε συνάρτηση με υπάκουος στρατιώτες επιχείρησαν την ανατροπή του Ερντογάν, αυτό είχε ως αποτέλεσμα 265 νεκρούς, (παρεμπιπτόντως δεν έχει αναλυθεί όσο θα έπρεπε, κατά την γνώμη μου, οι θάνατοι αυτοί) μεταξύ των οποίων ήταν 161 πολίτες και 104 επίδοξοι πραξικοπηματίες, καθώς είχε κι πολλούς τραυματίες και χιλιάδες διώξεις – συλλήψεις.

Η Τουρκία δεν θα διστάσει μια μικρής έκτασης επιχείρηση προκειμένου να διασφαλίσει «στέρεα» το «γεωλογικό της δέσιμο» σύμφωνα με το δόγμα Νταβούτογλου. Εμείς είμαστε έτυμοι να απαντήσουμε όταν χρειαστεί; Αυτό θα πρέπει πρωτίστως να απαντηθεί από τους πολιτικούς οι οποίοι είναι και οι υπεύθυνοι των αποφάσεων. Σε κρίσιμα ζητήματα (εθνικής στρατηγικής) οι πολιτικοί αποδειχθήκαν κατώτεροι των περιστάσεων (τραγωδία στην Κύπρο, Ίμια) και στις δυο αυτές (εντελώς διαφορετικές) περιπτώσεις οι στρατιωτικοί – στρατιώτες που βρέθηκαν στις κρίσιμες θέσεις ήταν έτοιμοι να επιχειρήσουν, οι υπεύθυνοι των αποφάσεων και οι πολίτες (ένα μεγάλο μέρος) δεν ήταν έτοιμοι κατά την γνώμη μου.

Η Τουρκία αντιθέτως έχει αποδείξει, ότι είναι, αν όχι έτοιμη, για το τι θα επακολουθήσει, σίγουρα ωστόσο είναι έτοιμη στο να εμπλακεί σε μια στρατιωτική επιχείρηση πιθανόν μικρής διάρκειας, όμως με ολέθρια (τακτικά) αποτελέσματα για τη χώρα μας. Η Τουρκία δεν θέλει να κυριαρχήσει στην Αθήνα, θέλει πρωτίστως να υπερισχύσει γεωγραφικά – εδαφικά στο αιγαίο και στην υπόλοιπη Θράκη.

Thrace_and_present-day_state_borderlines-gr

Wikipedia: Θράκη – Ιστορική και γεωγραφική περιοχή και τα σύγχρονα σύνορα Ελλάδας, Βουλγαρίας, Τουρκίας.

Aegean_with_legend_EL2.svg

Wikipedia: Χάρτης Αιγαίου

Ουσιαστικά, σε αυτή την περιπτώσει αυτό που θα συμβεί σε ένα ενισχυμένο στρατιωτικό επεισόδιο στο αιγαίο με ένα καθοριστικό εις βάρος μας αποτέλεσμα, θα έχει ένα άμεσο και μοιραίο αντίκτυπο και στη Θράκη. Η θεωρία των δυόμισι πολέμων στην Τουρκία (το κεµαλικό καθεστώς εξέφρασε την θεωρία των δυόμισι πολέμων. Η θεωρία αυτή δηλώνει ότι η Τουρκία, ως περιφερειακή υπερδύναμη, θα μπορούσε να αντεπεξέλθει επιτυχώς κι ταυτόχρονα σε έναν πόλεμο µε τη Συρία, έναν µε την Ελλάδα και μισό µε τους Κούρδους).

Η επέμβαση της Αγκύρας στη Συρία δηλώνει εγρήγορση και αρκετά καλή προετοιμασία (ασχέτως εάν θα χάσει η θα κερδίσει) ως ακολούθως εάν «χάσει» και κατά κάποιων τρόπο ταπεινωθεί διπλωματικά και στρατιωτικά, θα επιδιώξει να αποκαταστήσει στα μάτια του λαού της και πρωτίστως στους τυφλά υπάκουος στρατιώτες την επιβλητικότητα του στρατεύματος όπου εκεί αντανακλά μεταξύ άλλων κι η απόλυτη ηγεμονία του Ερντογάν ως αρχηγού (Ανώτατος Στρατιωτικός Διοικητής) του στρατεύματος.                                

Η Τουρκία από ότι φαίνετε δεν είναι μόνη της σε αυτό το γεωστρατηγικό παιχνίδι, όσο κι αν θέλουμε να πιστεύουμε το αντίθετο. Θα πρέπει να αξιολογήσουμε τα σύγχρονα και τα ιστορικά δεδομένα προκειμένου να εξάγουμε όσο ποιο ασφαλή και καίρια συμπεράσματα. Οι ΗΠΑ και η Ρωσία εξωτερικά ενεργούν σαν να μην υπάρχει διεθνές δίκαιο – διεθνείς συνθήκες  (συνθήκη Λοζάνης) αντιθέτως ασκούν υπονομευτικά και στρατηγικά μια πολιτική ιστορικά υπέρ της Τουρκιάς, προφανώς εποφθαλμιώντας τα γεωστρατηγικά – οικονομικά πλεονεκτήματα της Ελλάδας.

Οι ΗΠΑ μπορούν αναμφισβήτητα ως μια ηγεμονική παγκόσμια δύναμη στρατηγικού επηρεασμού να ελέγξουν ως ένα μεγάλο βαθμό εξωτερικές διμερείς συγκρούσεις, το ερώτημα είναι εάν και πόσο θα θελήσουν σε μια «μικρή» σύγκρουση Τουρκίας Ελλάδας η οποία σύγκρουση θα επιφέρει αλλαγή συνόρων, να είναι στη θέση σύμφωνα πάντα με τα γεωστρατηγικά συμφέροντα των ΗΠΑ, να την αναχαιτίσουν πριν καν αυτή συμβεί. Η ιστορία μας διδάσκει ότι οι ΗΠΑ και το γραφειοκρατικό κατεστημένο (διπλωματικό, στρατιωτικό σώμα) στρατηγικά επιλέγει να συνταχθεί με την Τουρκία. Η Ρωσία από την άλλη πλευρά επιλέγει την διπλωματική αποστασιοποίηση, στην ουσία στρατηγικά θέλει μια ένταση μεταξύ «σύμμαχων» (ΝΑΤΟ) όσο ποιο αποσταθεροποιητική γίνεται. Αυτό εξυπηρετεί άμεσα την στρατιωτική παρουσία της (βαλκάνια – χώρες επιρροής) και τον ανταγωνισμό με τις ΗΠΑ.

Οι πραγματικοί σύμμαχοι της Ελλάδας είναι λίγοι έως ελάχιστοι – αδύναμοι. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν σύμμαχοι που τα συμφέροντα τους είναι στενά δεμένα και εξυπηρετούνται (προφανώς) με τη σταθερότητα της περιοχής μας.

Χρήστος Κατσέας

2 replies »

  1. Αὐτόματη εἰδοποίηση σύνδεσης: Στρατηγικό σημείο ο Έβρος – Γεωπαρατήρηση

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google+. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

w

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...