Αρθρογραφία (Blogger)

Η σημασία των Πολωνικών εκλογών για την Ε.Ε και τις ΗΠΑ

Γράφει η Βίκυ Μανιάτη

Στις εκλογές της 11ης Οκτωβρίου, το κυβερνόν από το 2015 κόμμα στην Πολωνία «Law and Justice» (PiS) αναδείχθηκε νικητής, καθώς κατάφερε να αποσπάσει την πλειοψηφία και να ανέλθει στην πρώτη θέση με 43,6%. Κάτι που μεταφράζεται σε 235 βουλευτικές έδρες εκ των 460 εδρών στην πολωνική Βουλή  (Sejm).1

Ωστόσο, η αντιπολίτευση αν και διαιρεμένη ανέκτησε έδαφος. Το κόμμα Civic Coalition απέσπασε το 27.4% του εκλογικού σώματος, ενώ η αριστερά που αποτελείται από μια συμμαχία κεντροαριστερών κομμάτων ανήλθε στην τρίτη θέση με 13% περίπου. Στην τέταρτη θέση ανήλθε ο συνασπισμός των κομμάτων «Polish People Party» και «Kukiz’15 με 8.6% και στην πέμπτη η εθνικιστική συντηρητική «Confederation» με 6.8%. Συνολικά, η αντιπολίτευση συγκεντρώνει 224 έδρες, γεγονός που στερεί από το PiS τη δυνατότητα αναθεώρησης του Συντάγματος, καθώς απαιτείται προς αυτό το σκοπό η πλειοψηφία των 2/3 των βουλευτών. Σημαντική νίκη για την αντιπολίτευση αποτελεί και η υπεροχή της έναντι του PiS στη Γερουσία που απαρτίζεται από 100 μέλη, δεδομένου ότι κατέχει πλέον 51 έδρες. Αυτή η πλειοψηφία της προσδίδει σημαντικό πλεονέκτημα διότι η Γερουσία έχει την εξουσία λήψης πρωτοβουλίας για νομοθετήματα και απόρριψης των προτεινόμενων από τη Sejm νομοσχεδίων. Επομένως, η συμβίωση και συμπόρευση κυβερνόντος κόμματος και αντιπολίτευσης κάθε άλλο παρά ανέφελη θα είναι.2 

Παρόλα αυτά, το PiS κέρδισε την εκλογική μάχη. Και αυτό για μια σειρά λόγων. Δεδομένου ότι ελέγχει σε σημαντικό βαθμό τα ΜΜΕ, ήταν σε θέση να καθορίσει την προεκλογική ατζέντα. Όπως για παράδειγμα τα κοινωνικά βοηθήματα και οι πολιτικές που θα έπρεπε να ακολουθηθούν αναφορικά με τους ΛΟΑΤ, που τους αντιμετωπίζει εχθρικά τόσο για την ταυτότητα του πολωνικού έθνους όσο και για το ίδιο το πολωνικό έθνος. Επιπλέον, εξαργύρωσε πολιτικά τα επιτεύγματα της πρώτης του θητείας όπως θέσπιση ενός μηνιαίου επιδόματος ποσού 500 ζλότυς (=125 ευρώ) που χορηγείται για κάθε παιδί σε οικογένειες με χαμηλά εισοδήματα και την χορήγησή του από το δεύτερο παιδί και έπειτα σε οικογένειες με μέσο μισθό των 5000 ζλότυς, χορήγηση 13ης σύνταξης σε συνταξιούχους, μείωση του φόρου εισοδήματος από 18% σε 17%, και ενισχυμένη κοινωνική βοήθεια στους αγρότες και στους μειονεκτούντες. Επίσης, προκειμένου να αποτραπεί η φυγή των νέων Πολωνών από την χώρα, θέσπισε την κατάργηση της φορολογίας σε εργάτες ηλικίας κατώτερης των 26 ετών.3 

Στην επανεκλογή του PiS για μια ακόμη τετραετία, συνέβαλαν και οι γενναιόδωρες υποσχέσεις όπως αύξηση κατώτατου μισθού, ανανέωση 13ης σύνταξης και χορήγηση 14ης σε χαμηλοσυνταξιούχους, αύξηση κατώτατης σύνταξης και δημιουργία ειδικού ταμείου 456 εκατ. ευρώ για την εκπαίδευση και ενός ακόμη για την υγειονομική περίθαλψη. Από την άλλη, η ύπαρξη μιας διχασμένης αντιπολίτευσης έπαιξε και αυτή το ρόλο της.4. Τέλος, ο φόβος των Πολωνών για τους μετανάστες και τους αναζητούντες άσυλο από τη Βόρεια Αφρική και τη Μέση Ανατολή που εκλαμβάνονται ως απειλή στη δημόσια ασφάλεια βάρυνε στο να γείρει η πλάστιγγα υπέρ του PiS.5 

Το ποσοστό προσέλευσης ψηφοφόρων στις εκλογές αυτές ήταν το υψηλότερο από το 1989 και κινήθηκε περίπου στο 61.7%. Στην υψηλή προσέλευση συνέβαλαν καθοριστικά η ισχυρή πόλωση που επικρατούσε και το ότι κρινόταν το μέλλον της Πολωνίας.6 

Το αποτέλεσμα των πολωνικών εκλογών επηρεάζει και τις εξελίξεις στην Ε.Ε. Δεδομένου ότι η Πολωνία αποτελεί το 6ο μεγαλύτερο μέλος του ευρωπαϊκού μπλοκ, το PiS συμβάλλει στην ενδυνάμωση του ευρωσκεπτικισμού. Επιπλέον, χρήζει αναφοράς ο ρόλος της Πολωνίας στην ομάδα κρατών Visegrad καθώς μια Πολωνία που διακρίνεται από εσωστρέφεια, δεν θα κατέβαλε ιδιαίτερες προσπάθειες για προώθηση των συμφερόντων της ομάδας κρατών Visegrad στις Βρυξέλλες σε μια περίοδο, όπου η Ε.Ε. δείχνει συνεχώς ανεπαρκώς προετοιμασμένη για την αντιμετώπιση των πολύπλοκων ζητημάτων που απορρέουν λόγω παγκοσμιοποίησης όπως δείχνει η προσφυγική κρίση στην Ευρώπη.7 Κρίσιμης σημασίας για το PiS είναι η στάση που θα τηρήσει η Ursula von der Leyen, Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αναφορικά με την υποχώρηση του κράτους δικαίου στην Πολωνία.

Το PiS επιθυμεί για αυτό το ζήτημα μεγαλύτερη ανεκτικότητα από πλευράς της, επειδή η εκλογή της εξασφαλίστηκε εν μέρει χάρη στις ψήφους του PiS στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.8 Τέλος, κόκκινο πανί αποτελεί για τη Βαρσοβία η ιδέα ενός νέου «Green Deal» καθώς 80% του ηλεκτρισμού στην Πολωνία προέρχεται από εργοστάσια παραγωγής ενέργειας με ορυκτά καύσιμα, που θα εξακολουθήσουν να αποτελούν πρωταρχική πηγή ενέργειας της χώρας και πέρα από το 2040. Η εχθρική στάση του PiS σε μια ενδεχόμενη τέτοια συμφωνία κατέστη εμφανής τον Ιούνιο, με το μπλοκάρισμα του ευρωπαϊκού στόχου για απανθρακοποίηση για το 2050.9 

Ωστόσο, η έκβαση των εκλογών στην Πολωνία παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον και για δυο άλλους διεθνείς δρώντες : τις ΗΠΑ και τη Ρωσία. Η Ουάσινγκτον είναι ο κυριότερος σύμμαχος της Βαρσοβίας. Μια συμμαχία που αποτυπώνεται στη σύναψη νέων ενεργειακών συμβάσεων αλλά και σε επίπεδο στρατιωτικής συνεργασίας με την αύξηση των στρατιωτικών δυνάμεων του ΝΑΤΟ και την πιθανότητα μιας νέας αμερικανικής βάσης στην Πολωνία, καθότι η προστασία των συνόρων αποτελεί πρώτιστο στόχο για την Πολωνία.10  Ένδειξη του καλού κλίματος μεταξύ Πολωνίας – ΗΠΑ είναι η χορήγηση – πριν από λίγες μέρες από την κυβέρνηση Τραμπ – της δυνατότητας στους Πολωνούς πολίτες να μεταβαίνουν στις ΗΠΑ χωρίς να χρειάζονται βίζα.11

Αυτή η κίνηση του Αμερικανού Προέδρου εκλήφθηκε ως «δώρο» στο PiS προκειμένου να εξασφαλίσει μαι δεύτερη θητεία. Όμως αποτελεί και υλοποίηση μιας προεκλογικής υπόσχεσης του Τραμπ το 2016 απέναντι στους ηγέτες του Πολωνοαμερικάνικου Κογκρέσου – του μεγαλύτερου Πολωνικού οργανισμού στις ΗΠΑ. Εκείνο που χρήζει αναφοράς είναι ότι περίπου 3% του αμερικανικού πληθυσμού αποτελείται από Αμερικανούς με πολωνική καταγωγή. Παράγοντας κρίσιμης σημασίας για τον Τραμπ καθώς οι ίδιοι οι Πολωνοαμερικανοί διαβιούν σε περιοχές που συνέβαλαν σε σημαντικό βαθμό στην εκλογική του νίκη το 2016. Για παράδειγμα, στο Μίσιγκαν και την Πενσυλβάνια εντοπίζονται ορισμένες εκ των μεγαλύτερων Πολωνοαμερικανικών κοινοτήτων, αντιπροσωπεύοντας το 7% και το 9% αντίστοιχα του συνολικού πληθυσμού αυτών των πολιτειών. Επιπλέον, εξαιτίας των διακρίσεων που αντιμετωπίζουν στην αμερικανική κοινωνία και εξαιτίας του συντηρητισμού τους, η διάθεση των Πολωνοαμερικανών είναι περισσότερο ευνοϊκή απέναντι στον Τραμπ.

Όλα αυτά κάνουν τον Αμερικανό Πρόεδρο να λαμβάνει σοβαρά υπόψη την υποστήριξή τους και να αγωνίζεται σκληρά για να τη διατηρήσει, ώστε να επανεκλεγεί το 2020.12  Επομένως, η συμμαχία Πολωνίας – ΗΠΑ θεωρείται στρατηγικής σημασίας και εξυπηρετεί τα συμφέροντα αμφότερων πλευρών δεδομένου ότι α) Οι ΗΠΑ ενισχύουν τη στρατιωτική τους παρουσία στην Πολωνία με μηδενικό κόστος για την αμερικανική οικονομία, β) μια ισχυρή στρατιωτικά Πολωνία εξυπηρετεί τα αμερικανικά συμφέροντα για αποττροπή ενδεχόμενων απειλών, γ) η Πολωνία προμηθεύεται στρατιωτικό εξοπλισμό από τις ΗΠΑ ώστε να ενισχύσει τα αμυντικά της συστήματα και να τα καταστήσει συμβατά με εκείνα των ΗΠΑ, δ) η παροχή υποστήριξης από την Πολωνία στις εκεί αμερικανικές δυνάμεις και στην υποστήριξη των στρατιωτικών υποδομών ωφελεί σε μεγάλο βαθμό την ασφάλεια της αμερικανικής ηπείρου, ε) η μετακίνηση αμυντικών δομών από τη Γερμανία στην Πολωνία επιφέρει μικρότερο κόστος για τις ΗΠΑ και μειωμένη έκθεση των ΗΠΑ σε πολύπλοκες πολιτικές ομάδων συμφερόντων, στ) η ενεργειακή συμμαχία Γερμανίας – Ρωσίας ανησυχεί την Πολωνία, που θεωρεί ότι ο «γάμος της γερμανικής τεχνολογίας και των ρωσικών φυσικών πόρων» αποσκοπεί στο μονοπώλιο της ευρωπαϊκής ενεργειακής αγοράς και στην επίτευξη ενεργειακής κυριαρχίας στην Ε.Ε, αποκλείοντας άλλους ανταγωνιστές ή άλλες εναλλακτικές όπως εισαγωγή ενέργειας από τις ΗΠΑ, ζ) η Πολωνία φιλοδοξεί να καταστεί περιφερειακό ενεργειακό hub της Κεντρικής Ευρώπης.

Αυτό είναι εμφανές με την οικοδόμηση σταθμού υγροποιημένου φυσικού αερίου για εισαγωγή φυσικού αερίου από ΗΠΑ και η ανάπτυξη υποθαλάσσιου αγωγού με τη Δανία για εισαγωγή αερίου από τη Νορβηγία, η) η παροχή σημαντικών ευκαιριών ανάπτυξης για αμερικανικές επιχειρήσεις καθώς η Πολωνία αποτελεί μια εκ των σταθερότερων ευρωπαϊκών οικονομιών.13          

Συνεπώς, η συμμαχία ΗΠΑ – Πολωνίας είναι μια συμμαχία που δεν βλέπει με καλό μάτι η Ρωσία, η οποία θα αποπειραθεί να ανατρέψει την ισορροπία πολιτικών δυνάμεων σε μια από τις σταθερότερες οικονομίες της Ευρώπης.14

Πηγές

1.&2.(https://carnegieeurope.eu/strategiceurope/80069?utm_source=rssemail)

3.&4. Fondation Robert Schuman, European Elections Monitor, Deloy Corinne, «Law and Justice (PiS) might be reelected to office in Poland»

5. WPR, Chapman Annabelle, «Why Poland’s populist Law and Justice Party keeps winning», 3.9.2019

6.  EUROPP, «Polish election recap: A victory for Law and Justice, but the party may find governing more difficult than before», 16.10.19

7. Carnegie Europe, Dempsey Judy, «Why Poland matters», 04.01.2016

8. Centre for European Reform, Jakubowska Gostynska Agata, «Four questions on the Polish Parliamentary Elections», 10.10.2019

9. European Council on Foreign Relations, Butras Piotr «Poland after the election: New headaches for the EU», 15.10.19  

10. Novik Artur,»Parliamentary Elections in Poland: will Europe face changes?», 7.10.19

11. The Atlantic, «Poland could lose its democracy», 14.10.19

12. https://www.washingtonpost.com/politics/2019/10/11/trump-is-moving-secure-polish-american-vote-heres-how/

13. https://www.realclearworld.com/articles/2019/08/28/keeping_poland_secure_113079.html

14. Novik Artur,»Parliamentary Elections in Poland: will Europe face changes?», 7.10.19

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.